| AZ | EN | RU


HƏKİMLƏRDƏ NARSİSİZM: SƏBƏBLƏRİ, NƏTİCƏLƏRİ VƏ TƏNZİMLƏNMƏSİ
Qafarov T.Ə.


DOI: 10.61775/2413-3302.v2i44.01


XÜLASƏ
Məqalədə həkimlərdə narsisistik xüsusiyyətlərin səbəbləri, peşə fəaliyyətində təzahürləri və mümkün nəticələri nəzərdən keçirilir. Ədəbiyyat məlumatları göstərir ki, narsisizm yalnız mənfi xüsusiyyət kimi qiymətləndirməli deyil. Mülayim özünəinam, qətiyyətlilik, təşəbbüskarlıq və liderliyə meyl müəyyən klinik və təşkilati şəraitdə adaptiv rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, həddindən artıq özünə əhəmiyyət vermə, üstünlük hissi, tənqidə dözümsüzlük, özünə heyranlıq ehtiyacı, empatiyanın azalması və başqalarının fikirlərinə əhəmiyyət verməmək komanda işinə, həkim-xəstə münasibətlərinə və peşə davranışına mənfi təsir göstərə bilər. Narsisistik xüsusiyyətlərin ifadəliliyinə peşə mühiti, yüksək məsuliyyət, rəqabət, iyerarxik təlim sistemi və sosial mediada özünü təqdimetmə imkanları təsir göstərə bilər. Ayrı-ayrı narsisistik xüsusiyyətlərin mövcudluğu narsisistik şəxsiyyət pozuntusu diaqnozu demək deyil. Tibbi mühitdə məqsəd sağlam peşəkar özünəinamı məhdudlaşdırmaq deyil, dezadaptiv davranışların qarşısını almaqdır. Etik davranış, empatiya, konstruktiv tənqidi qəbul etmə, komanda əməkdaşlığı, psixoloji sabitlik və məsuliyyətli hesabatlılıq bu istiqamətdə mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Açar sözlər: narsisizm, həkimlər, şəxsiyyət xüsusiyyətləri, peşə davranışı, xəstə təhlükəsizliyi, tənzimləmə


ƏDƏBİYYAT
  1. Нарцисс, в мифологии. Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. СПб.: Ф.А. Брокгауз — И.А. Ефрон; 1897. Т. XXa. С. 603
  2. Encyclopaedia Britannica. Narcissism. Encyclopaedia Britannica
  3. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed, text rev. Washington, DC: American Psychiatric Association; 2022
  4. Trechera Herrera JL. Narcissism: the epidemic of our time. Envío. 1996;15(182):18–27
  5. Twenge JM, Campbell WK. The Narcissism Epidemic: Living in the Age of Entitlement. New York: Free Press; 2009
  6. Üsküdar Üniversitesi Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Uludağ Üniversitesi öğrencileriyle iki konferansta buluştu (Üsküdar Haber Ajansı, 2018)
  7. Vaknin S. Malignant Self Love: Narcissism Revisited. Skopje: Narcissus Publications; 2007
  8. Brunell AB, Gentry WA, Campbell WK, Hoffman BJ, et al. Leader emergence: the case of the narcissistic leader // Pers Soc Psychol Bull. 2008;34(12):1663–1676. doi: 10.1177/0146167208324101
  9. Grijalva E, Harms PD, Newman DA, Gaddis BH, et al. Narcissism and leadership: a meta-analytic review of linear and nonlinear relationships. Pers Psychol. 2015;68(1):1–47. doi: 10.1111/peps.12072
  10. Bucknall V, Burwaiss S, MacDonald D, Charles K, et al. Mirror mirror on the ward, who's the most narcissistic of them all? Pathologic personality traits in health care // CMAJ. 2015;187(18):1359–1363. doi: 10.1503/cmaj.151135
  11. Camp SM, Mills DC, de la Cruz C. Narcissism and plastic surgery: is there a relationship? // Plast Reconstr Surg Glob Open. 2017;5(9):e1491. doi: 10.1097/GOX.0000000000001491
  12. El Boghdady M, Ewalds-Kvist BM. Surgeon's narcissism, hostility, stress, bullying, meaning in life and work environment: a two-centered analysis // Langenbecks Arch Surg. 2023;408:349. doi: 10.1007/s00423-023-03068-z
  13. Moellmann HL, Rana M, Daseking M, Petersohn H, et al. Exploring grandiose narcissism among surgeons: a comparative analysis // Sci Rep. 2024;14. doi: 10.1038/s41598-024-62241-6.
  14. O'Sullivan ED, Schofield SJ. Cognitive bias in clinical medicine // J R Coll Physicians Edinb. 2018;48(3):225–232. doi: 10.4997/JRCPE.2018.306
  15. Kreis AT, von Känel R, Holzgang SA, Pazhenkottil A, et al. Effect of the Narcissism Subscale “Threatened Self” on the Occurrence of Burnout Among Male Physicians // J Clin Med. 2025;14(10):3330. doi: 10.3390/jcm14103330
  16. Leonelli S, Morandi F, Di Vincenzo F. Do I have to share my “precious” knowledge? Exploring physicians’ narcissism and knowledge sharing practices // Knowledge Management Research & Practice. 2025. doi: 10.1080/14778238.2025.2525216
  17. Beckman HB, Markakis KM, Suchman AL, Frankel RM. The doctor–patient relationship and malpractice: lessons from plaintiff depositions // Arch Intern Med. 1994;154(12):1365–1370. doi: 10.1001/archinte.1994.00420120093010
  18. Lemaire JB, Wallace JE. How physicians perceive hospital leadership and financial incentives: the role of narcissism and specialty // BMJ Open. 2018;8(9):e022971. doi: 10.1136/bmjopen-2018-022971
  19. Khoso MH, Shah AQ, Shah N, Junejo MR, et al. Exploring Narcissistic Personality Traits Among Medical Students: A Cross-Sectional Study Using the NPI-16 Scale // Journal of Health, Wellness and Community Research. 2025. doi: 10.61919/0rtjcw22