XÜLASƏ
Müasir stomatologiya sahəsində inkişaflar əsasən yeni texnologiyaların tətbiqi və dişin sərt toxumalarının bərpası üçün innovativ dolğu materiallarının istifadəsi ilə əlaqələndirilir. Bu materiallar sərt toxuma çatışmazlığı olan dişlərin funksional və estetik baxımdan optimal şəkildə bərpasına imkan yaradır. Endodontik müalicədən sonra devital dişlərin bərpası, stomatoloji praktikada xüsusi əhəmiyyət kəsb edən məsələdir. Bu prosesdə dişin kron hissəsi ya birbaşa, ya da dolayı üsulla bərpa olunur. Birbaşa bərpa metodunda kompozit materiallar vasitəsilə dişin anatomik forması və funksiyası bərpa edilir, bu isə minimal invaziv xüsusiyyətə malik olub, toxumaların maksimum qorunmasını təmin edir. Dolayı bərpa üsullarında isə dəzgah şəraitində hazırlanmış inley, onley, overlay və ya korona kimi protez elementləri tətbiq olunur ki, bu da uzunmüddətli dayanıqlıq və yüksək estetik nəticə əldə etməyə imkan verir. Müasir elmi tədqiqatlar göstərir ki, devital dişlərin bərpasında fiberglas ştiftlərin istifadəsi diş kökünün mexaniki dayanıqlığını artırır və kronun ömrünü uzadır. Bundan başqa, zirkonium və digər keramika materialları ilə hazırlanan korona və inleylər estetik tələblərə cavab verir və parodontal toxumalara minimal travma göstərir. Klinik təcrübələr konservativ yanaşmaların üstünlüyünü təsdiqləyir, çünki onlar diş toxumalarının maksimum qorunmasını təmin edir və prosedura sonrası fəsad riskini azaldır.
Açar sözlər: şüşə lifli ştiftlər, depulpasiya olunmuş dişlər, restavrasiya, axıcı fotopolimer kompozit material

---

ƏDƏBİYYAT

1. Alshabib A, Abid Althaqafi K, AlMoharib HS, Mirah M, et al. Dental Fiber-Post Systems: An In-Depth Review of Their Evolution, Current Practice and Future Directions // Bioengineering (Basel). 2023 May 4;10(5):551. doi: 10.3390/bioengineering10050551
2. Marinescu AG, Abuabboud O, Zimbru ȘD, Cîrligeriu LE, et al. Influence of the Fiber Post Length on the Fracture Strength of Endodontically Treated Teeth // Medicina (Kaunas). 2023 Oct 9;59(10):1797. doi: 10.3390/medicina59101797
3. Hammouda L, Kikly A, Brigui F, Belghith AC, et al. Post-Endodontic Restorations Using Direct Fiber-Reinforced Composite Resins: A Case Report // Mathews J Case Rep. 2023;8(9):124 doi: 10.30654/MJCR.10124
4. Nadler AM, da Silva EJ, Lins-Filho PC, Dias MF, et al. Influence of different adhesion strategies on glass fiber post retention // J Clin Exp Dent. 2023 Aug 1;15(8):e649-e657. doi: 10.4317/jced.60452
5. Giok KC, Veettil SK, Menon RK. Comparative effectiveness of fiber and metal posts in the restoration of endodontically treated teeth: A systematic review with network meta-analysis // J Prosthet Dent. 2025 Sep;134(3):597-615. doi: 10.1016/j.prosdent.2023.08.022
6. Alshetiwi DSD, Muttlib NAA, El-Damanhoury HM, Alawi R, et al. Evaluation of mechanical properties of anatomically customized fiber posts using E-glass short fiber-reinforced composite to restore weakened endodontically treated premolars // BMC Oral Health. 2024 Mar 11;24(1):323. doi: 10.1186/s12903-024-04102-2
7. Pradeep S, Roma M, Saluja I. Fiber posts and its clinical implications in endodontically treated tooth: a review // NeuroQuantology. 2022;20(19). doi: 10.48047/nq.2022.20.19.NQ99062
8. Fernández E, Díaz L, Bersezio C, Martín J, et al. Efficacy of Short Fiber-Reinforced Composite Resins in MOD and Endodontically Treated Posterior Teeth: A Systematic Review // J Esthet Restor Dent. 2025 Oct 16. doi: 10.1111/jerd.70046
9. Amaral M, Coppo PP, Rosalem CG, Suaid FF, Guerra SM. A 3-Year Retrospective Evaluation of the Clinical Performance of Fiber Posts // Braz Dent J. 2015 Nov-Dec;26(6):619-23. doi: 10.1590/0103-6440201300310
10. Garoushi S, Tanner J, Keulemans F, Le Bell-Rönnlöf AM, et al. Fiber Reinforcement of Endodontically Treated Teeth: What Options Do We Have? Literature Review // Eur J Prosthodont Restor Dent. 2020 May 28;28(2):54-63. doi: 10.1922/EJPRD_2002Garoushi10