XÜLASƏ
Məqsəd. Azərbaycanın regionlarında, xüsusən iqtisadi və inzibati rayonlarında hemofiliyanın yayılmasının öyrənilməsi. Material və metodlar. Tədqiqatın təqdim olunan hissəsi Azərbaycanın 4 iqtisadi (Naxçıvan, Lənkəran, Şəki-Zaqatala, Quba-Xaçmaz) və 17 inzibati (Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ, Astara, Lənkəran, Lerik, Yardımlı, Masallı, Cəlilabad, Qusar, Xaçmaz, Quba, Şabran, Siyəzən) rayonunun məlumat bazasına əsaslanmışdır. İlkin məlumat kimi Respublika Klinik xəstəxanasının hematologiya şöbəsində və onun bazasında yerləşən ADHTİ-nin hematologiya kafedrasının hemofiliya registrinin məlumatları istifadə olunmuşdur. Nəticələr və müzakirə. İqtisadi rayonlar üzrə hemofiliyanın bütün əhali arasında yayılma səviyyəsinin nisbətən aşağı göstəricisi Lənkəranda (7,5±0,9⁰/₀₀₀₀; 95% etibarlılıq intervalı 5,7-9,3⁰/₀₀₀₀), yüksək göstəricisi isə Quba-Xaçmaz bölgəsində (10,8±1,4⁰/₀₀₀₀; 95 % etibarlılıq intervalı 8,0-13,6⁰/₀₀₀₀) qeydə alınmışdır. Azərbaycanın Şəki-Zaqatala, Lənkəran, Quba-Xaçmaz və Naxçıvan iqtisadi rayonlarında əhali arasında hemofiliya xəstəliyinin yayılması (müvafiq olaraq: 7,8±1,1; 7,5±0,9; 10,8±1,4 və 7,7±1,3⁰/₀₀₀₀) ölkə üzrə ümumi səviyyədən (17,2±0,4⁰/₀₀₀₀) statistik dürüst azdır və Belarusiyanın regionları səviyyəsinə (7,6-10,2⁰/₀₀₀₀) yaxındır. Bu iqtisadi rayonlar Azərbaycanda hemofiliya xəstəliyinin nisbətən az yayıldığı rayonlarına aiddirlər. Amma iqtisadi rayonlardan fərqli olaraq inzibati rayonlar arasında hemofiliya xəstəliyinin yayılmasının səviyyəsi daha geniş intervalda (1,8-22,2₀/₀₀₀₀) dəyişir. Hemofiliyanın ən az müşahidə olunduğu rayonlara Balakən, Qax, Astara, Lənkəran və Qusar aiddir (≤6,3⁰/₀₀₀₀). Yekun. Hemofiliya xəstəliyinin nisbətən az yayıldığı Şəki-Zaqatala (7,8±1,1⁰/₀₀₀₀), Lənkəran (7,5±0,9⁰/₀₀₀₀), Quba-Xaçmaz (10,8±1,4⁰/₀₀₀₀) və Naxçıvan (7,7±1,3⁰/₀₀₀₀) iqtisadi rayonları bir-birindən xəstəliyin yayılma səviyyəsinə görə dürüst fərqlənirlər (p<0,05). İnzibati rayonlar arasında hemofiliya xəstəliyinin yayılmasına görə fərq daha böyükdür (1,8⁰/₀₀₀₀-dən 22,2⁰/₀₀₀₀-ə qədər), xəstəliyin riski Şəki, Yardımlı, Şabran və Siyəzən rayonlarında (≥11,8⁰/₀₀₀₀) əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir.
Açar sözlər: hemofiliya, yayılma xüsusiyyətləri, registr, inzibati və iqtisadi rayonlar

---

ƏDƏBİYYAT

1. Кудрявцева Л.М., Плющ О.П., Копылов К.Г. и др. Характеристики алгоритмов гемостатической терапии гемофобии // Проблема гематологии и переливание крови. 2006, №2, с. 41-46.
2. Дашкевич Э.В., Ольковик Ю.В., Рудб М.С. и др. Анализ распространенности гемофилии в республике Беларусь // Медицинские новости, 2014, №9, с. 29-30.
3. Стентон Г. Медико-биологическая статистика. Москва. Практика. 1999. 459 с.
4. Sackson S.C., Yang M., Minuk Z. et al. Prophylaxis in order Canadian adults with hemophilia A: lessons and more questions// BMC Hematology, 2015, 15:4.
5. Zozulya N.J., Phyushch O.P., Kopylov K.G., Severova T.V. Russian register of patients with inhibitor hemophilia // XXVIII International Congress of the World Federation of Hemophilia 2006,12,2:07 p. 21. Hemofiliyanın müalicəsinə dair Ümumdünya Hemofiliya Federasiyasının təlimatları, 3-cü nəşr, Bakı, 2023, http://dx.doi.org/10111/hae14046