XÜLASƏ
Müasir stomatologiya intensiv texnoloji və metodoloji inkişaf mərhələsini yaşayır ki, bu da dişsiz xəstələrdə itirilmiş dişlərin bərpası üçün yeni imkanlar açır. Diş protezləri üçün süni dəstək funksiyalarının sümük daxilinə implantasiyası əsas yanaşma kimi tətbiq edilir, bu isə yalnız çeynəmə funksiyasının bərpasına deyil, həm də estetik göstəricilərin yaxşılaşdırılmasına imkan verir ki, bu da xəstələrin ümumi həyat keyfiyyətinə müsbət təsir göstərir. İnnovativ cərrahi üsulların müasir protez yanaşmaları ilə inteqrasiyası implantların daha dəqiq yerləşdirilməsini təmin edir, fəsad riskini minimuma endirir və reabilitasiya prosesini sürətləndirir. Modifikasiya olunmuş səthlər və biouyumlu materiallar daxil olmaqla, yeni implant sistemlərinin inkişafı osteointeqrasiya sabitliyini və ortopedik konstruksiyaların ömrünü əhəmiyyətli dərəcədə artırır. 3D modelləşdirmə, kompüterlə planlaşdırma və fərdi protezlərin hazırlanması kimi rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi hər bir xəstənin anatomik xüsusiyyətlərinə uyğun fərdi həllərin yaradılmasına imkan verir. Bu yanaşmaların birləşməsi diş qrupunun funksiyasının kompleks bərpasını təmin edir və müalicə nəticələrinin proqnozlaşdırılmasını artırır. Müasir elmi tədqiqatlar və klinik təcrübə göstərir ki, yeni texnologiyalardan istifadə etməklə kombinə edilmiş müalicə üsullarının tətbiqi kompleks stomatoloji reabilitasiyanın keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır. Implant sistemlərinin dayanıqlığının artırılması, fəsad riskinin azaldılması və protezlərin optimallaşdırılması xəstələrin məmnuniyyətini yüksəldir və fərdi yanaşmaya və müasir texnologiyaların klinik praktikaya maksimal inteqrasiyasına yönəlmiş yeni stomatoloji yardım standartlarının formalaşmasına şərait yaradır.
Açar sözlər: diş implantasiyası; mukozit; peri-implantit; sümük plastikas; osteointeqrasiya; implant

---

ƏDƏBİYYAT

1. Shayeb M.A. Bioactive surface modifications on dental implants: a systematic review and meta-analysis of osseointegration and longevity // Clinical Oral Investigations (2024). https://doi.org/10.1007/s00784-024-05958-y
2. Abdo V., Vieira-Silva I. Success and survival of titanium surface modification on dental implant osseointegration: a systematic review // British Dental Journal (2025). https://doi.org/10.1038/s41415-025-8813-1
3. Sayed O. Does strontium coated titanium implants enhance the osseointegration in animal models? A systematic review and meta-analysis // British Dental Journal Open (2024). https://doi.org/10.1038/s41405-024-00220-9
4. Kalinnikova E., Sadovnikova M. Analysis of the Osseointegration Process of Dental Implants by Electron Paramagnetic Resonance: An In Vivo Study // Dentistry Journal (MDPI) (2022). https://doi.org/10.3390/dj10020028
5. Майбородин И.В Morphological evaluation of osseointegration of titanium implants with Ag- and Zn-containing calcium-phosphate coatings // Травматология и ортопедия России (2025). https://doi.org/10.17816/2311-2905-17604
6. Azarova N.S., Kharitonov I.D.Clinical and laboratory assessment of dental implants morphology to improve the efficiency of osseointegration // Applied Information Aspects of Medicine (2025). https://doi.org/10.18499/2070-9277-2025-28-1-4-9
7. Li J. T. W., Leung Y. Y.Effect of Antiresorptive Drugs on Osseointegrated Dental Implants: A Systematic Review // Journal of Clinical Medicine (2024). https://doi.org/10.3390/jcm13072091
8. Hu H., Liu L., Man Y. et al.Clinical and radiologic outcomes of dental implants in cemento-osseous dysplasia: systematic review and retrospective case series // BMC Oral Health (2025). https://doi.org/10.1186/s12903-025-06509-x
9. Blinova A.V. et al. Остеоиндуктивные и противомикробные наноструктурированные покрытия дентальных имплантатов: обзор // Vestnik Avicenna (2025). https://doi.org/10.25005/2074-0581-2025-27-2-453-462
10. Patrick G. da Silva, Thiago de A. Carvalho, Helvécio M. Júnior Principles of osseointegration in implant dentistry: A narrative review // Research, Society and Development (2024). https://doi.org/10.33448/rsd-v12i13.44216
11. Insua А, Monje А, Basis of bone metabolism around dental implants during osseointegration and peri-implant bone // J. Biomed Mater Res A. – 2017. – No. 105 (7). – р. 2075–2089. https://doi.org/10.1002/jbm.a.36060.
12. Raghavan R, Shajahan PA, Neha GH. Prasad Osseointegration in dental implants // International Journal of Research in Medical Sciences, 2025. https://doi.org/10.18203/2320-6012.ijrms20252820
13. Sirus Safaee et al.Osseointegration Dynamics: Insights into the Dental Bone-Implant Interface // The Journal of Applied Tissue Engineering (2023). https://doi.org/10.22034/JATE.2023.85
14. Tafuri G., Santilli M., Manciocchi E. et al. A systematic review on removal of osseointegrated implants: update // BMC Oral Health (2023). https://doi.org/10.1186/s12903-023-03438-5
15. Bersanova M. R., et al. Stress–strain state of an intraosseous dental implant under load. // Stomatologiya dlya vsekh (2024). https://doi.org/10.35556/idr-2024-3(108)32-38
16. Postnikov M. A., et al. History of the evolution of dental implants (literature review). // Klinicheskaya stomatologiya (2022). https://doi.org/10.37988/1811-153X_2022_1_48
17. Al-Askar М Clinical and Radiographic Peri-Implant Parameters and Whole Salivary Interleukin-1β and Interleukin-6 Levels among Type-2 Diabetic and Nondiabetic Patients with and without Peri-Implantitis // Medical Principles and Practice 2018;27(2):133-138. https://doi.org/10.1159/000488032
18. Shevela T. L., Pokhodenko-Chudakova I. O., Kabak S. L.Eksperimental’no-morfologicheskoe obosnovanie differentsirovannogo podkhoda k lecheniyu periimplantita // Visnyk problem biolohii i medytsyny (2018); No. 3(145): 336–339. https://doi.org/10.29254/2077-4214-2018-3-145-336-339
19. Schwarz, K. Becker, K. D. Bastendorf [et al.] . Schwarz, K. Becker, K. D. Bastendorf [et al.]. Recommendations on the clinical application of air polishing for the management of peri-implant mucositis and peri-implantitis // J. Quintessence Int. – 2016. – No. 47 (4). – р. 293–296. https://doi.org/10.3290/j.qi.a35132
20. Petrov I. Yu., Petrov A. I., Ippolitov Yu. A., But L. V. Ispolzovaniye kompyuternykh tekhnologiy dlya analiza oshibok i oslozhneniy dentalnoy implantatsii // Vestnik novykh meditsinskikh tekhnologiy. Elektronnoye izdaniye https://doi.org/10.12737/4798
21. Antal M. A., Novák P. Advances in osseointegration for dental implants: influencing factors and measuring methods // Archive of Orofacial Data Science (2025). https://doi.org/10.17879/aods-2024-6116
22. Jolic M., Giraldo-Osorno P. M., Emanuelsson L. et al. Re osseointegration of titanium after experimental implant loosening // Biomaterials Science (2025). https://doi.org/10.1039/D5BM00502G
23. Emam S. M., Moussa N. Signaling pathways of dental implants’ osseointegration: a narrative review on two of the most relevant; NF κB and Wnt pathways // BDJ Open (2024). https://doi.org/10.1038/s41405-024-00211-w
24. Liu B., Chen X., Zuo S., et al. Dental implant surface modification for promoting peri implant osseointegration in osteoporosis // Oral Science and Homeostatic Medicine (2025). https://doi.org/10.26599/OSHM.2025
25. Rajasekar A. Comparative analysis of elemental composition between dental implants with different microgeometry // Journal of Osseointegration (2024). https://doi.org/10.23805/JO.2024.629